Portal Orzeczeń Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Świdnicy

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2023 roku

Sąd Rejonowy w Świdnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie :

Przewodniczący : Sędzia Maja Snopczyńska

Protokolant : Dawid Tomczyk

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 roku w Ś.

sprawy z powództwa K. S. i B. K.

przeciwko G. L. i R. C. (...) s.c. G. L., R. C. w B.

o odszkodowania

I.  zasądza solidarnie od pozwanych G. L. i R. C. (...) s.c. G. L., R. C. w B. na rzecz powódki K. S. kwotę 3.010,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 28 października 2023 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za nieprawidłowe rozwiązanie umowy o pracę;

II.  zasądza solidarnie od pozwanych G. L. i R. C. (...) s.c. G. L., R. C. w B. na rzecz powódki B. K. kwotę 1.505,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 16 listopada 2023 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za nieprawidłowe rozwiązanie umowy o pracę;

III.  wyrokowi w punkcie I i II nadaje rygor natychmiastowej wykonalności;

IV.  zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powódki K. S. kwotę 180,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty;

V.  nakazuje pozwanym uiścić solidarnie na rzecz Skarbu Państwa Sąd Rejonowy w(...) kwotę 400,00 zł tytułem opłaty od pozwu, od której powódki były ustawowo zwolnione.

UZASADNIENIE

Powódka K. S. wniosła o zasądzenie od pozwanych G. L. i R. C. wspólników spółki cywilnej (...) odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy w wysokości 3.010 zł oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że była zatrudniona na podstawie umowy o prace jako sprzedawca, w dniach 17-18 października 2022 roku w sklepie dokonano inwentaryzacji i w dniu 19 października 2022 roku rozwiązano z powódka umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym wskazując jako powód działanie na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją; powódka podniosła, że wynik inwentaryzacji – braki na 80.000 zł byłby zauważalny; powódka nie wie jak wyglądała inwentaryzacja, nie ma pewności w jaki sposób rozliczany był towar ujęty fakturami.

Powódka B. K. wniosła o zasądzenie od pozwanych G. L. i R. C. wspólników spółki cywilnej (...) odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy w wysokości 1505 zł, powołując się na te same okoliczności.

Pozwani w odpowiedzi na pozwy wnieśli o oddalenie powództw w całości i zasądzenie od powódek na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwani wskazali, że w dniach 17 i 18 października 2022 roku została przeprowadzona w sklepie w którym pracowały powódki inwentaryzacja, która wykazała niedobór w kwocie 71.041 zł, pozwani zadecydowali o rozwiązaniu umów o prace z powódkami, z uwagi na brak zabezpieczenia interesów majątkowych pracodawcy.

W toku postępowania Sąd ustalił

następujący stan faktyczny:

Powódka K. S. była zatrudniona u pozwanych na podstawie umowy o pracę od 15 kwietnia 2021 roku do 19 października 2022 roku jako sprzedawca w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 3.010 zł.

Powódka B. K. była zatrudniona u pozwanych na podstawie umowy o pracę od 1 marca 2021 roku do 19 października 2022 roku jako sprzedawca w ½ wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 1.505 zł.

Pismami z dnia 19 października 2022 roku rozwiązano z powódkami umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracodawcy, polegającego na działaniu na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją przeprowadzoną w dniach 17-18. 10. 2022r

Dowód: akta osobowe k. 30-39, 124-138

listy płac k. 40-41, 139

Powódki i M. W. były zatrudnione jako sprzedawczynie w sklepie należącym do pozwanych położonym w Ś.. Obowiązki pracownic były takie same, wszystkie rozkładały towar, metkowały, przyjmowały towar i obsługiwały klientów. Dodatkowo pracownice pracujące przy zamknięciu sklepu rozliczały utarg i informacje o wysokości utargu wysyłały SMS-em pracodawcy. Powódka K. W. i M. W. były zaniepokojone nietypowymi zrachowaniami powódki B. K., szczególnie przy obsłudze kasy, oraz tym, że na zaplecze mają dostęp osoby trzecie (np. partner B. K.), a także stwierdzonym ukryciem towaru postanowiły zawiadomić pracodawcę. M. W. poinformowała o tym pracodawcę telefonicznie.

Wobec uzyskanej informacji w sklepie w dniach 17-18 października 2022 roku dokonano kontrolnego spisu towarów. W jego sporządzaniu brały udział pracownice sklepu i pracownicy, którzy w tym celu zostali przywiezieni przez pozwanego R. C., a także sam pozwany R. C.. Ponieważ wyliczono, że brakuje ponad 80.000 zł spis powtórzono następnego dnia. Według wyliczenia pozwanych brak jest 71.318 zł.

Dowód: notatki ze spisu k. 25-26

Zeznania świadków A. M. k. 83-84, płyta CD k. 87

M. W. k. 84-86, płyta CD k. 87, k. 185-186, płyta CD k. 191

M. K. k. 185 płyta CD k. 191

Powódki K. S. k. 186-189, płyta CD k. 191

Pozwanego R. C. k. 199-202, płyta CD k. 203

W tak ustalonym stanie faktycznym

Sąd zważył:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w oparciu o zeznania świadków A. M., M. W., M. K. oraz stron, jak również dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Sąd dał wiarę powyższym dowodom w takim zakresie, w jakim każdy z nich stanowił podstawę dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Podstawę ustaleń Sądu w zakresie przebiegu zatrudnienia powódek stanowiły również akta osobowe pracownika. Sąd dał im wiarę w całości, albowiem ich prawdziwość i autentyczność nie budziła wątpliwości, jak również nie zostały one w tym zakresie zakwestionowane przez strony postępowania.

Zgodnie z treścią art. 56 §1 kp pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. W toku niniejszego postępowania należy przede wszystkim ustalić, czy strona pozwana dokonując rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na zasadzie art. 52 § 1 pkt. 1 kp dokonała tego w sposób prawidłowy i czy pisma spełniały wymogi formalne, czy podana przyczyna rozwiązania stosunku pracy była rzeczywista i prawdziwa, a także czy uzasadniała rozwiązanie umowy w tym trybie.

Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Przepis ten nie zawiera katalogu określającego, choćby przykładowo, na czym polega ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez pracownika, lecz z jego treści oraz utrwalonego stanowiska orzeczniczego wynika, że nie każde naruszenie przez pracownika obowiązków może stanowić podstawę rozwiązania z nim umowy w tym trybie. Naruszenie musi dotyczyć podstawowego obowiązku, zaś powaga tego naruszenia rozumiana musi być jako znaczny stopień winy pracownika. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 k.p., jako nadzwyczajny sposób rozwiązania stosunku pracy, powinno być stosowane przez pracodawcę wyjątkowo i z ostrożnością. Musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w zakresie winy pracownika polegają na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie (por. wyrok SN z 2 czerwca 1997 r., I PKN 193/97, OSNAPiUS 1998/9/269). Nie każde naruszenie przez pracownika obowiązków może stanowić podstawę rozwiązania umowy w tym trybie art. 52 §1 ust. 1 kp. Musi to być naruszenie podstawowych obowiązków, spowodowane przez pracownika świadomie, w sposób przez niego zawiniony oraz stwarzać zagrożenie dla interesów pracodawcy. Jak z tego widać, przy ocenie stopnia naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych należy brać pod uwagę natężenie złej woli pracownika, a także rozmiar szkody, jaką może pociągać za sobą to naruszenie. Zaś ocena, czy dane naruszenie obowiązku jest ciężkie, zależy od okoliczności danej sprawy.

Natomiast zgodnie z art. 30 § 4 k.p., w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę. Przyczyna powinna być konkretna i rzeczywista. Takie stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2000r. (I PKN 641/99). Naruszenie tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy pracodawca nie wskazuje w ogóle przyczyny rozwiązania umowy, bądź gdy wskazana przez niego przyczyna jest niezrozumiała, niejasna, niedostatecznie konkretna, a przez to jest niezrozumiała dla pracownika. Podana pracownikowi przyczyna ma na celu, umożliwienie mu „dokonania racjonalnej oceny, czy ta przyczyna w rzeczywistości istnieje i czy w związku z tym, zaskarżenie czynności prawnej pracodawcy może doprowadzić do uzyskania przez pracownika odpowiednich korzyści (odszkodowania lub przywrócenia do pracy) – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1997r. (I PKN 315/97). Niedopuszczalne są więc przyczyny enigmatyczne, bez konkretnego wskazania, które zachowania lub zaniechania pracownika stanowią przyczynę rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia. Ponadto ocena wskazanej przyczyny pod kątem jej należytego skonkretyzowania jest dokonywana z perspektywy jego adresata tj. pracownika. To pracownik ma wiedzieć i rozumieć z jakiego powodu pracodawca dokonał rozwiązania umowy o pracę. Dodatkowo także podane w piśmie przyczyny powinny umożliwić Sądowi kontrolę zasadności rozwiązania umowy o pracę.

W niniejszej sprawie należało ocenić, czy przyczyny rozwiązania z powódkami umowy o pracę trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. były konkretne, rzeczywiste i prawdziwe, które można było zakwalifikować jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Powyżej cytowany artykuł określa, iż pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych. Wynika stąd wprost - co znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie sądowym - że w tym przepisie są dwie przesłanki dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę: naruszenie podstawowego obowiązku i powaga tego naruszenia, rozumiana jako znaczny stopień winy pracownika. W przedmiotowej sprawie ciężar dowodu w zakresie wykazania prawdziwości wskazanych przyczyn spoczywał na stronie pozwanej. Po analizie materiału dowodowego stwierdzić należy, iż pozwani rozwiązali z powódkami umowy o pracę w tak szczególnym trybie jak dyscyplinarny z pominięciem zasad wynikających z cytowanych poglądów orzecznictwa Sądu Najwyższego.

W piśmie rozwiązującym umowę o pracę jako podstawę wskazano ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracodawcy, polegające na działaniu na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją przeprowadzoną w dniach 17-18 października 2022 roku. Wskazać należy, że niewątpliwie wskazane przez pozwanych przyczyny rozwiązania umów o pracę w oświadczeniu woli w tym przedmiocie nie zostały dostatecznie skonkretyzowane, a w rezultacie nie sposób było rozstrzygnąć o ich rzeczywistości (prawdziwości). Stawianie zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych polegającego na działaniu na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją przeprowadzoną w dniach 17-18 października 2022r bez dokładnego sprecyzowania jakie konkretnie zachowania powódek były działaniem na szkodę pracodawcy, czy dotyczy mienia czy gotówki i kiedy nastąpiły te działania, pozbawiło Sąd możliwości kontroli decyzji pracodawcy.

Wskazać należy, że dołączone do akt sprawy dokumenty nazywane przez pozwanych wynikami inwentaryzacji nie spełniają wymogów przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, w szczególności art. 27 ust 1 zgodnie z którym przeprowadzenie i wyniki inwentaryzacji należy odpowiednio udokumentować i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych. Są to odręczne notatki sporządzone przez pozwanego nie zaś dokumentacja z przeprowadzonej inwentaryzacji. Na podstawie tych notatek nie sposób określić w jaki sposób uzyskano wskazywany wynik, który pozwani określili jako niedobór.

Zeznania świadków A. M. (która pracowała w sklepie do 31 sierpnia 2020 roku), M. W. (która pracowała razem z powódkami) i M. K. (która pracowała w innym sklepie pozwanych ok. 5-6 lat wcześniej) potwierdzają, że były trzy pracownice, wszystkie robiły to samo, przyjmowały, rozkładały i matkowały towar, codzienne spisywały utarg i wysyłały SMS-em pracodawcy. Powódka K. S. w swoich zeznaniach opisała swoje obowiązki; zeznała, że wszystko robiły wspólnie, przyjmowały towar, rozkładały go, metkowały, obsługiwał0y klientów, rozliczały utarg, szczegółowo opisała niepokojące powódkę i M. W. zachowania powódki B. K. w sklepie (w tym odwiedziny partnera), zachowania klientów. Powódka zeznała także, że po zakończeniu inwentaryzacji pracodawca wręczył powódce rozwiązanie umowy i powiedział, że idzie z tym na policję i policja rozstrzygnie która jest winna; powódka nie poczuwa się do tego manka, pracodawca nie powiedział dokładnie co jest przyczyną zwolnienia, uznał powódkę za współwinną. Pozwany R. C. zeznał, że w październiku stwierdzono w sklepie w Ś. niedobór, ponad 70.000 zł, inwentaryzacja była wykonana przez wyspecjalizowany personel, inwentaryzacja była wynikiem informacji uzyskanych od trzeciej pracownicy M. W.; pozwany przyjeżdża do sklepów, przywozi towar, rozlicza sklepy od poprzedniej dostawy, zwraca uwagę na estetykę sklepu. Pozwany w swoich zeznaniach opisał także sam przebieg inwentaryzacji, że pracownicy liczyli towar, potem było to przeliczane ponownie. Pozwany zeznał, że wydaje mu się że to jest kradzież pieniędzy, dowodem na to, że powódka S. spowodowała niedobór jest wynik inwentaryzacji, zaś powódka nie zgłaszała zastrzeżeń co do inwentaryzacji. Pozwany zeznał, że pani W. jest długoletnim pracownikiem i nigdy wcześniej nie było niedoboru, to ona poinformowała o tych sytuacjach, i pozwany uważa ją za lojalnego pracownika, powódek nie uważa za lojalnych pracowników; przed rozwiązaniem umowy nie ustalił która z pracownic spowodowała niedobór na jaką kwotę, obie obarczył wina za niedobór, uważa że działały wspólnie.

Jednak te opisane powyżej zeznania w zasadzie nie maja znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż opisane w nich okoliczności np. związane z nieprawidłowościami w zachowaniu powódki B. K., przyprowadzanie do sklepu postronnych osób i zezwalanie na ich przebywanie na zapleczu, nie wydanie paragonów i inne okoliczności wskazywane w zeznaniach nie zostały wskazane jako przyczyna rozwiązania umowy o pracę z powódkami. Wskazać należy, że w toku postępowania sąd bada tylko przesłanki wskazane przez pracodawcę w piśmie rozwiązującym umowę o pracę. W piśmie tym pozwani wskazali ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracodawcy, polegające na działaniu na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją przeprowadzoną w dniach 17-18 października 2022 roku. Jednak zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, ani że została prawidłowo sporządzona inwentaryzacja i wskazywany przez pozwanych brak ponad 70.000 zł rzeczywiście wystąpił, ani że to wspólne działania powódek doprowadziły do szkody w mieniu pracodawcy. Podkreślić należy, że nawet gdyby została prawidłowo przeprowadzona inwentaryzacja lub też opinia biegłego księgowego potwierdziłaby, że zaistniał niedobór na kwotę wskazywaną przez pozwanych to nie powodowałoby to automatycznie potwierdzenia, że to obie powódki działając wspólnie doprowadziły do powstania tego niedoboru. Nie można automatycznie wiązać niedoboru z zawinionym działaniem pracowników (i to wybiórczo, tylko z zachowaniem dwóch z trzech pracownic). Natomiast tylko ustalenie winy pracowników może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 kp.

Nie jest rzeczą Sądu w tym postępowaniu ustalić czy w rzeczywistości powstał niedobór i w jakiej wysokości oraz która z pracownic się do tego niedoboru przyczyniła. To wszystko powinien ustalić pracodawca przed rozwiązaniem umów o pracę. Tak samo pracodawca powinien ustalić czy powstałe braki dotyczą gotówki czy też został ze sklepu zabrany towar, kiedy i przez którą z pracownic (czy też może przez osobę trzecią). Tych wszystkich okoliczności pozwani nie ustalili przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu umów o pracę z powódkami. Samo wyliczenie na podstawie spisu towaru, że brakuje konkretnej kwoty nie pozwala na ustalenie, że to z winy powódek do tego niedoboru doszło.

W związku z powyższym na podstawie art. 235 ² §1 pkt. 2 kpc pominięto dowód z opinii biegłego z zakresu księgowości, gdyż dowód ten zawnioskowany został na okoliczność potwierdzenia wyników przeprowadzonej inwentaryzacji przy uwzględnieniu wydruków z kasy fiskalnej i innych dokumentów źródłowych, zaś jak wyżej wskazano, samo ustalenie wyniku inwentaryzacji nie powoduje automatycznie ustalenia, że nastąpiło to z winy powódek, tym samym dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pominięto także dowód z zeznań powódki B. K. i pozwanego G. L. wobec ich niestawiennictwa.

Zdaniem Sądu wskazane przez pozwanych przyczyny rozwiązania umowy o pracę nie spełniają podstawowych kryteriów do uzasadnienia rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Ten sposób ustania stosunku pracy jako najbardziej dolegliwy dla pracownika wymaga szczególnej staranności od pracodawcy w zakresie wskazania podstaw decyzji o rozwiązaniu umowy, nie wystarczą zaś ogólnikowe zwroty „działanie na szkodę pracodawcy potwierdzone inwentaryzacją”, bez wskazania jakie konkretnie zachowania której z powódek doprowadziły do rozwiązania umowy o pracę. Tym bardziej, że jak wynika z zeznań stron sam pracodawca rozwiązując umowę o pracę nie był pewien, która z powódek doprowadziła do niedoboru, gdyż jak powiedział powódce K. W. – rozstrzygnie to policja.

Tym samym uznać należało, że z powódkami rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w trybie art. 52 § 1 Kp, co skutkowało uwzględnieniem żądania zasądzenia odszkodowań. Ustalając wysokość odszkodowania, Sąd miał na względzie dyspozycje art. 58 kp , zgodnie z którym odszkodowanie, o którym mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Mając na uwadze okres zatrudnienia powódek (miesięczny okres wypowiedzenia) oraz wysokość wynagrodzenia za 1 miesiąc wynikającą z umów o pracę zasądzono żądane przez powódki kwoty z odsetkami ustawowymi tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.

Stosownie do art. 481 §1 kc, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Zgodnie z treścią art. 477 ² § 1 kpc Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności jako nie przekraczających pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie 98 kpc oraz § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych mając na względnie wynik procesu i wynagrodzenie pełnomocnika. Wskazać należy, że powódka K. W. wniosła o zasądzenie odszkodowania, lecz zgodnie z utrwalonym orzecznictwem brak jest podstaw do różnicowania wynagrodzenia pełnomocnika w sprawach dotyczących nieprawidłowego rozwiązania umowy o pracę od tego czy powód żąda odszkodowania czy przywrócenia do pracy. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego (7 sędziów - zasada prawna) z dnia 24 lutego 2011 r. (I PZP 6/10, cyt. za LEX 707475) „Podstawę zasądzenia przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 w związku z art. 58 kp, stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)”. Pomimo zmiany przepisów określających stawki wynagrodzenia pełnomocników zasada ta oraz argumenty podane w jej uzasadnieniu nie straciły na aktualności. Tym samym zwrot kosztów dla powódki K. W. określić należało na kwotę 180 zł.

Na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pozwanym uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w (...)kwotę 400,00 złotych tytułem opłaty od pozwu, od której powódki były ustawowo zwolnione.